 mussten. S.
auch Uhlands schönes Gedicht »Der Waller«.
211 Lex Burgundionum tit. XVIII, 1.
212 S. Vita S. Liobae bei Mabillon Acta Benedict. saec. 3, pars 2, 229 (ed.
Venet. 1734).
213 ... plerosque autem vidimus et audivimus tanta dementia obrutos, tanta
stultitia alienatos, ut credant et dicant, quandam esse regionem, quae dicatur
Magonia, ex qua naves veniant in nubibus, in quibus fruges, quae grandinibus
decidunt et tempestatibus pereunt, vehantur in eandem regionem, ipsis videlicet
nautis aëreis dantibus pretia tempestariis et accipientibus frumenta vel ceteras
fruges. Agobard. contra insulsam vulgi opinionem de grandine et tonitruis I, 146
(ed Baluze).
214 Durch alle Völker geht der Glaube, dass im gebundenen feierlich gefassten Wort
eine zauberische Kraft verborgen ruhe, die zu Segen und Fluch gedeihlich
verwendet werden möge. Von dem rätselhaften römisch-sabinischen Zauber gegen
Verrenkung, den schon der alte Kato (de re rustica 160) anführt, von den
nordischen Runen, von den echten ehrwürdigen Merseburger Heilsprüchen bis auf
das unverständliche Kauderwelsch, mit dem heutigestags, wenn just kein Arzt oder
anzeigedrohender Ortsdiener in der Nähe ist, der ländliche Viehdoktor den
suchtkranken Haushund oder das räudige Schaf beschwört: überall derselbe
Grundgedanke von der Macht rhytmisch gebundener Rede. Man traute eben ehedem
der Poesie Größeres und Praktischeres zu als jetzt. - Vieles an den Formeln ist
sinnlos geworden, namentlich die geheimnisvollen Worte am Beginn und Ausgang.
Sie haben einst, ihre Bedeutung gehabt; imposanter wurden sie, wie manches
andere, wohl von der Zeit an, wo man sie nicht mehr verstand. Wie feierlich
klingt das »daries, dardaries, astaries, Disunapiter!« mit dem Katos
Verrenkungsspruch sich einleitet, wie rätselvoll das »alau, tahalaui, fugau!« in
dem lateinischen Spruch, der die verirrten Klosterschweine segnend
zurückbeschwören soll! (Sanktgallische Handschrift 111 bei Hattemer, Denkmale
etc. I, 410) S. überhaupt Grimm, Mythologie, cap. 38.
215 Lex Alamannorum tit. 45, de rixis, quae saepe fieri solent in populo.
216 »Dem Schröter, den es mit Donner und Feuer in Bezug setzt, mag das deutsche
Volk besondere Ehre angetan haben.« Grimm, Mythologie (3. Ausg.), p. 657. S.
auch p. 167 über die Bedeutung dieses und anderer Käfer.
217 Über die Einrichtung der Sendgerichte vgl. J.v. Arx, Geschichten des Kantons
St. Gallen I, 257.
218 Maiores locorum de quibus scriptum est, »quia servi, si non timent, tument«,
scuta et arma polita gestare incoeperant; tubas alio quam ceteri villani clanctu
inflare
